Nationaal Park Sallandse Heuvelrug ligt in Overijssel, tussen Nijverdal en Holten, en is ruim 3.500 hectare groot. Het gebied valt op door zijn hoogteverschillen, met als hoogste punt de Koningsbelt (75 meter boven NAP), iets wat je in Nederland niet vaak tegenkomt. Heide, bos en beken wisselen elkaar af. De Sallandse Heuvelrug is mooi in ieder seizoen en ik kom er zelf dan ook een paar keer per jaar. Het is magisch om er te wandelen als er sneeuw ligt!

Een stukje geschiedenis

De heuvels Nationaal Park Sallandse Heuvelrug zijn ontstaan in de voorlaatste ijstijd, zo'n 150.000 jaar geleden, toen gletsjers vanuit het Noorden grote hoeveelheden zand en grind deze kant op duwden. Smeltend ijs zorgde vervolgens voor diepe dalen. De bekende toppen zoals de Holterberg (+59,5m), de Haarlerberg (+63,2m) en de Koningsbelten (+75,5m) danken hun hoogte allemaal aan deze dynamiek. Door de eeuwen heen zorgden de wind en menselijk ingrijpen voor een afwisselend landschap zoal je het nu ziet: gevarieerde bossen, heidevelden en stuifzanden. De Sallandse Heuvelrug is sinds 2004 officieel een Nationaal Park. Het park wordt beheerd door onder andere Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten en is vrij toegankelijk.

Flora en fauna

De Sallandse Heuvelrug herbergt één van de grootste aaneengesloten droge heidegebieden van Europa. De heide op de bestaat vooral uit struikheide en dophei, en bloeit tegen eind augustus en begin september prachtig paars. Ik was er eind augustus 2026 en zag dat de heide de hete, droge zomer redelijk doorstaan heeft. Hier en daar wat roestkleurige verbrande struiken, maar niet zo erg als ik in Noord-Brabant heb gezien op de Leenderheide en in de Maashorst.

De heide wordt begraasd door een kudde van zo'n 2.200 Drentse heideschapen, en een aantal geiten die de jonge berkenopslag opeten. Zonder ingrijpen zou het gebied weer helemaal dichtgroeien met bos.

De bossen hier bestaan uit naaldbomen zoals grove den, lariks en douglasspar, aangevuld met loofbomen als berk, eik en beuk. Aan de randen van de heide staan hier en daar ook jeneverbesstruiken. In de bossen groeien verder veel bosbessenstruiken; op sommige plekken ligt de bodem er helemaal mee bedekt. Plukken mag, zolang je het bij een klein bakje voor eigen gebruik houdt.

In het park broeden meer dan 75 vogelsoorten, waaronder de zwarte specht (gezien!), de nachtzwaluw en de korhoen. Van die laatste zijn er nog maar heel weinig over, het is een van de zeldzaamste vogels van Nederland geworden. De Sallandse heuvelrug is de enige plek dat ze nog voorkomen en het zijn er nog maar een stuk of 25. Er is hier ook wel eens een wolf vastgelegd door een wildcamera. Die zijn hier niet gevestigd maar gebruiken het gebied als doortrekroute.

Op de zandpaden liggen op zonnige dagen ook reptielen te zonnen: de hazelworm, levendbarende hagedis en de zandhagedis komen hier voor. Veder kun je tijdens je wandeling of fietstocht reeën, vossen, eekhoorns, dassen of steenmarters tegenkomen.

Natuurmuseum Holterberg

Op de Holterberg ligt het Natuurmuseum Holterberg, een van de oudste natuurmusea van Nederland. Het bevat levensgrote diorama's die je meenemen van de Sallandse Heuvelrug naar de Wadden, de Veluwe en zelfs de Alpen, met een collectie van meer dan duizend Europese diersoorten. Daarnaast zijn er regelmatig wisselende exposities. Toen ik er was, was er een herten tentoonstelling. Het museum doet ook dienst als informatiepunt voor wandel- en fietstochten en diverse routes starten er.

Natuurmuseum Holterberg
Holterbergweg 12
7451 JL Holten
museumholterberg.nl

Canadese Begraafplaats

De Canadese Begraafplaats in Holten ligt ook in het gebied. Hier liggen bijna 1400 Canadese militairen begraven die omkwamen bij de bevrijding van het noordoosten van Nederland. Het informatiecentrum vertelt de verhalen achter de graven en de toegang is gratis. Het is een indrukwekkende, zeer goed bijgehouden begraafplaats en je wordt er echt even stil van als je al die grafstenen ziet.

Canadese Begraafplaats
Eekhoornweg 10
7451 HR Holten
canadesebegraafplaatsholten.nl

Dorpjes in de omgeving

Holten is een van de belangrijkste poorten naar de Sallandse Heuvelrug. Via een belevingspad loop of fiets je zo het dorp uit richting de Holterberg. Holten heeft een NS Station waardoor het makkelijk toegankelijk is via openbaar vervoer. Met de trein ben je vanuit hier ook in 15 minuten in Hanzestad Deventer.

Nijverdal: Ligt aan de noordzijde van de Sallandse Heuvelrug. Hier vind je het centrale Buitencentrum, een NS-station en tal van horecagelegenheden en winkels.

Aan de westkant ligt Haarle, een klein en rustig overijssels dorpje. Hier vind je de Sprengenberg met de opvallende witte Palthetoren uit 1903, en Herberg De Pas, een Saksische boerderij die ook dienst doet als informatiepunt en natuurspeelplaats. Vanaf hier begint ook de Oranje route Sprengenberg, zie hieronder.

Hellendoorn: Een historisch en sfeervol esdorp vlak bij de gelijknamige Hellendoornse Berg, bekend om zijn rustieke karakter en mooie wandelroutes. Vanuit Hellendoorn kun je ook een boottocht over de Regge maken.

Wandelen in Nationaal Park Sallandse Heuvelrug

Drie routes die de moeite waard zijn:

• Ommetje Holterberg (7,7 km), start bij Dagrecreatieterrein Holterberg
• Oranje route Sprengenberg (5,9 km), start bij Informatieschuur Erve De Pas van Natuurmonumenten
• Wandelroute Noetselerberg (4,9 km), start bij Noetsele, Holterweg 116 in Nijverdal, tegenover Camping de Noetselerberg

Bij elke route op sallandseheuvelrug.nl kun je een pdf en gpx bestand downloaden.

Er is ook een NS-wandeling die dwars over Nationaal Park de Sallandse Heuvelrug loopt, van Station Nijverdal naar Station Holten. Deze wandeling is 14 kilometer lang en volgt onder andere het Pieterpad en Overijsselpad. Onderweg kom je door het heidegebied en langs de Noetselerberg, en je eindigt je bij Station Holten.

Fietsroute Sallandse Heuvelrug (37 km)

Via Fietsknoop zette ik een fietsroute uit die helemaal om en door Nationaal Park de Sallandse Heuvelrug gaat. De route loopt door de rijke en afwisselende natuur van de heuvelrug. Hier en daar is het pittig door de beklimmingen, maar met een e-bike is dat goed te doen. Bij knpt 92 is het Natuurmuseum en horecagelegenheden en als je vanuit hier een klein stukje richting knpt 91 fiets kom je bij de Canadese begraafplaats uit.

De route start en eindigt bij de parkeerplaats bij Station Holten, maar in de app verander je eenvoudig het startpunt als je vanaf een andere plek wil starten. Ook kun je in Fietsknoop de richting van de route veranderen.

➽ Door op de kaart hieronder te klikken krijg je meteen de route in Fietsknoop. Heb je de app op je telefoon staan, dan opent die rechtstreeks in de app. Fietsen maar!

Tussen knooppunt 61 en 64 ligt een erg leuk Rustpunt van Rustpunt.nu.

Mountainbiken

Er liggen ook mountainbikeroutes op de Sallandse Heuvelrug, met voor Nederland ongewoon veel hoogteverschil. De routes worden beheerd door Stichting MTB Salland en zijn alleen toegankelijk met een vignet.

Informatiecentrum en praktische bezoekersgegevens

Buitencentrum Sallandse Heuvelrug
Grotestraat 281
7441 GS Nijverdal

Van maart tot en met oktober dagelijks open van 10.00 tot 17.00 uur. In de wintermaanden doordeweeks van 10.00 tot 16.00 uur en in het weekend tot 17.00 uur. Check de website voor de actuele openingstijden.

Parkeren

Er zijn verschillende mogelijkheden om te parkeren als je met de auto een bezoek wil brengen aan de Sallandse Heuvelrug. Zo kun je bij het Buitencentrum in Nijverdal, Station Holten, Parkeerplaats de Pas (Haarle) en op de Holterberg gratis parkeren. Er is ook een klein parkeerterrein bij uitzichtpunt Noetselerberg, maar dat is anders geregeld: dat is alleen bedoeld voor houders van een 65-plus jaarvergunning en voor mensen met een gehandicaptenparkeerkaart.

Mijn ervaring

Nationaal Park de Sallandse Heuvelrug voelt voor mij altijd oneindig. Dat komt natuurlijk door het afwisseldende landschap dat in ieder seizoen weer anders is. En er zijn heel veel mogelijkheden om te fietsen en wandelen. Om ieder paadje in het gebied te bewandelen heb je wel een mensenleven nodig denk ik :-). Mijn favoriete momenten zijn: eind augustus als de heide prachtig paars kleurt, in de herfst als het bos heerlijk geurt en er veel paddestoelen zijn, en in de winter met een flinke pak sneeuw. Nou komt dat laatste niet heel vaak voor in Nederland, maar ik heb weleens het geluk gehad om in de vroege ochtend door de krakende, verse sneeuw in de Sallandse heuvelrug te kunnen wandelen. Magisch!