Nationaal Park Veluwezoom ligt in de provincie Gelderland, ten oosten van Arnhem, en is ruim 5.000 hectare groot. Het is onderdeel van de Veluwe, maar onderscheidt zich duidelijk van de rest: nergens anders op de Veluwe is het landschap zo heuvelachtig. Bossen, heidevelden, zandverstuivingen en landgoederen wisselen elkaar af. Het gebied wordt beheerd door Natuurmonumenten en is vrij toegankelijk.

Een stukje geschiedenis

In 1911 kocht Natuurmonumenten het eerste stukje Veluwezoom, en sindsdien werd het gebied steeds verder uitgebreid met nieuwe aankopen. De heuvels zijn gevormd door gletsjers tijdens de voorlaatste ijstijd, die het zand en grind omhoogduwden. Door het smeltwater daarna kwamen er diepe dalen in de hellingen, waardoor het bijzondere reliëf ontstond wat Nationaal Park Veluwezoom zo kenmerkend maakt.

De Posbank

De Posbank is het bekendste punt van het nationaal park, op 90 meter boven NAP. De naam komt van een stenen gedenkbank die hier in 1921 werd onthuld ter ere van G.A. Pos, tweede voorzitter van de ANWB. Het heideveld eromheen heet officieel het Herikhuizerveld, maar wordt al zo lang de Posbank genoemd dat niemand daar meer bij stilstaat.

Vanaf hier kijk je bij helder weer ver over het IJsseldal, Arnhem en de Achterhoek, en op een hele goede dag tot in Duitsland. In augustus kleurt de heide paars en is het hier op zijn allermooist. Het kan dan ook behoorlijk druk worden dus vroeg op pad gaan loont. Let op! Er zijn tijdelijk minder parkeerplaatsen hier dus het beste is op de  fiets of met het OV komen. Ook zijn er alternatieve parkeerplaatsen in de buurt.

Flora en fauna

Het landschap van het Nationaal Park Veluwezoom heeft een grote variatie aan begroeiing. Op de heidevelden groeien struikheide, dophei, gaspeldoorn en brem. In augustus kleurt de heide mooi paars, het bekendste gezicht van het park. De bossen bestaan uit dichte naaldbossen, oude eiken- en beukenbossen en lichtere berkenbossen. In het gedeelte de Onzalige Bossen groeien manshoge adelaarsvarens en in de vochtigere delen van het park kom je de zonnedauw tegen, een klein vleesetend plantje.

In het park leven edelherten, damherten, reeën, wilde zwijnen, vossen en dassen. Daarnaast zijn er een aantal grazers die je onderweg tegenkomt: de Schotse hooglanders, IJslandse paarden en de Rhedense schaapskudde. Deze houden de heide en stuifzandgebieden open. De laatste jaren wordt ook de wolf geregeld in het gebied gespot. De kans dat je er één ziet is klein, want ze zijn erg schuw. Hun aanwezigheid heeft wel effect op het hele ecosysteem: prooidieren mijden bepaalde plekken, waardoor jonge bomen daar weer de ruimte krijgen. Tijdens mijn Posbank wandeling van 5 km meen ik wolvensporen gespot te hebben, maar kan maar zo ook een grote hond geweest zijn.

Opvallend voor het Nationaal Park Veluwezoom is de rijkdom aan reptielen: zes van de zeven in Nederland inheemse soorten komen hier voor, waaronder de adder, de gladde slang en de zandhagedis. Op zonnige dagen liggen ze graag op paden en open plekken.

Vogelliefhebbers kunnen hier de zwarte specht, de raaf, de wespendief, de nachtzwaluw, de roodborsttapuit en de veldleeuwerik spotten. Het voorjaar is de beste tijd om vogels te zien en te horen.

De landgoederen aan de zuidrand, zoals Beekhuizen, Heuven en Rhederoord, hebben een heel ander karakter: daar wandel je over statige lanen door oude loofbossen, met een klaterend beekje erbij.

Dorpjes en steden in de omgeving

Het dichtst bij het bezoekerscentrum ligt Rheden, met een eigen NS-station. Vanuit het station loop je via de wandelknooppunten zo het park in. Ook Velp heeft een NS-station en ligt aan de westkant van het park, een goed vertrekpunt als je dat deel wil verkennen. Arnhem is de grootste stad in de buurt en heeft volop voorzieningen, musea en restaurants. Iets noordelijker liggen de dorpjes Dieren, Spankeren en Laag-Soeren, rustig en goed bereikbaar vanuit het park. De Steeg is een goed vertrekpunt voor wie de steilere hellingen wil verkennen.

Behalve het mooie natuurgebied is deze omgeving vol van statige landhuizen, kastelen en landgoederen. Een aantal zijn privébezit en niet toegankelijk voor publiek. Vaak is er echter wel een openstelling voor (een gedeelte van) de tuinen.

Wandelroute Veluwezoom Posbank

De Posbank is het bekendste deel van het nationaal park en voor de meeste bezoekers ook het startpunt. Vanaf het uitzichtpunt kijk je bij helder weer ver over de Veluwse heide, en op een goede dag tot in Duitsland.

Een mooie basisroute is de wandelroute Veluwezoom Posbank van 5 km, startend bij het Bezoekerscentrum Veluwezoom. Je maakt een lus door het heuvelachtige landschap, met de Posbank als hoogtepunt onderweg. Goed bewegwijzerd en in ongeveer 1,5 te lopen. Deze heb ik zelf gewandeld en is prachtig!

➽ Meer info: Wandelroute Veluwezoom-Posbank bij Arnhem

Als je wat meer kilometers wil: de wandelroute Heuven Beekhuizen (9 km) gaat langs twee landgoederen aan de zuidrand van het park, met waterpartijen, lanen en doorkijkjes door het bos.

➽ Meer info: Wandelroute Heuven Beekhuizen Veluwezoom

Je kunt natuurlijk ook zelf je wandelroutes uitstippelen via de knooppunten van het wandelnetwerk.

Fietsen in Nationaal Park Veluwezoom

Er is zo'n 50 kilometer fietspad in het gebied, waarmee je via het knooppuntennetwerk vrijwel overal kunt komen. Een populaire route is het Rondje Posbank (46 km), startend bij het Veluwetransferium Posbank (Heuvenseweg 5a, Rheden). Je fietst langs de Posbank, de heide, observatiepost Herikhuizen, de uiterwaarden van de IJssel en landgoederen. Een gevarieerde tocht die een goed beeld geeft van het hele gebied.

Op de website van Natuurmonumenten staan ook nog wat fietsroutes in dit gebied:

➽ Fietsroute Dieren Veluwezoom (31km)
➽ Fietsroute Veluwezoom Velperwaarden (23km)
➽ Fietsroute Smaakvol Landschap bij Arnhem (55 km)

Let op! Fietsen hier kan een uitdaging zijn vanwege de pittige hellingen, maar voor geoefende fietsers of met een e-bike hoeft dit geen enkel probleem te zijn.

Mountainbikers kunnen terecht op een speciale MTB-route van bijna 50 km langs de randen van de Veluwezoom. Hiervoor is een vignet verplicht.

Informatiecentrum en praktische bezoekersgegevens

Bezoekerscentrum Veluwezoom

Het bezoekerscentrum is het ideale startpunt voor een bezoek aan het park. Hier vind je informatie over wandel- en fietsroutes, er is een winkel en je kunt er koffie drinken. Voor kinderen is er een speeltuin en een klim- en klauterpad langs de groene wandelroute. De VVV en fietsverhuur zitten in hetzelfde gebouw.

Bezoekerscentrum Veluwezoom
Heuvenseweg 5a
6991 JE Rheden
T: 026-497 91 00
E: b.veluwezoom@natuurmonumenten.nl

Openingstijden: dinsdag t/m zondag 10.00-17.00 uur, maandag gesloten.
Actuele info: Bezoekerscentrum Veluwezoom

Parkeren

De Posbank is een van de drukst bezochte natuurgebieden van Nederland, en dat heeft z'n gevolgen. De combinatie van veel bezoekers, smalle wegen en een kwetsbaar natuurgebied heeft er mede toe geleid dat Natuurmonumenten, de gemeenten Rheden en Rozendaal samen een Masterplan Veluwezoom hebben opgesteld. Doel is om natuur, recreatie en leefbaarheid beter in balans te brengen, ook voor de mensen die er wonen.

Eén van de maatregelen is minder parkeerruimte in het natuurgebied zelf, en meer parkeermogelijkheden aan de randen. Vanaf 1 juli 2024 is de doorgaande weg over de Posbank deels afgesloten voor auto's en motoren, en zijn een aantal kleinere parkeerplaatsen van Natuurmonumenten gesloten. Er is inmiddels een extra parkeerplaats bij het gemeentehuis geopend in de weekenden, en er wordt gewerkt aan uitbreiding bij het bezoekerscentrum.

Wil je met de auto komen, kijk dan van tevoren op posbank-parkeren.nl voor de actuele situatie. Per trein is station Rheden het handigste: via de wandelknooppunten loop je vanaf het perron zo het park in.

Eten en drinken

Voor een kop koffie of een lunch kun je terecht bij Brasserie Veluwezoom, die in hetzelfde gebouw zit als het bezoekerscentrum. Met mooi weer is er ook een terras. Iets dieper het park in, bij de Onzalige Bossen, ligt De Carolinahoeve: een restaurant met een mooie locatie waar je kunt lunchen of dineren terwijl de hooglanders langs het raam lopen. En vlak bij het uitzichtpunt vind je Paviljoen De Posbank, handig als tussenstop onderweg.

Mijn ervaring

Nog niet eerder was ik in Nationaal Park Veluwezoom en het gebied heeft op mij een grote indruk gemaakt. Ik had niet in de gaten dat er buiten Zuid-Limburg zoveel heuvels zijn in Nederland. Ik vind het een zeer afwisselend gebied door de bossen met grote bomen, de heide, heuvels en de mooie landgoederen en kastelen aan de randen. Met de fiets vanuit Rheden bezocht ik de dorpen Dieren en Velp en de Hanzestad Doesburg. Ik heb niet gefietst in het natuurgebied zelf maar wel de prachtige posbank wandeling gemaakt van 5 km. Dit Nationaal park vraagt om nog verder ontdekt te worden en ik zal hier ook zeker weer terugkeren.

Lees ook: Nationaal Park Dwingelderveld: het grootste natte heidegebied