Nationaal Park Weerribben-Wieden is een van de mooiste en grootste aaneengesloten laagveenmoerassen van Europa. Door de enorme uitgestrektheid en veelzijdigheid kun je er alle kanten op. Fietsen, wandelen, varen en pittoreske dorpjes bezoeken, het behoort allemaal tot de mogelijkheden. Ik maakte een fietsrondje door het gebied en in deze blog neem ik je mee door dit bijzondere landschap. Wat kun je er zien, hoe is het ontstaan en waar moet je op letten als je er naartoe gaat?

Wat is Nationaal Park Weerribben-Wieden?

De Weerribben-Wieden is sinds 1992 een Nationaal Park en het ligt in de Kop van Overijssel. Het park is uniek door het uitgestrekte laagveenmoeras en het is een doolhof van sloten, meren en plassen. Het park is ongeveer 12.000 hectare groot en is een unieke combinatie van de kracht van de natuur en het ingrijpen van de mens door het turfsteken en de rietteelt.

Turfsteken

De voorlaatste ijstijd liet stuwwallen achter die nog goed te zien zijn in de hoger gelegen delen van het Nationaal Park Weerribben-Wieden. In de middeleeuwen werd begonnen met het afsteken van veen waardoor er sloten en grachten in het landschap kwamen. Deze worden weren genoemd. Op de smalle stroken daarnaast (de ribben) werd het veen te drogen gelegd zodat het turf werd. Door de speling van de natuur werden er ribben weggeslagen en kwamen grotere gebieden onder water te staan, dit worden de wieden genoemd. De naam van het Nationaal Park zegt dus precies wat je er kunt vinden.

Rietteelt

Toen de turfwinning afnam omdat de opbrengt terugliep en de regelgeving strenger werd, ging men zich steeds meer richten op het oogsten van riet dat gebruikt wordt voor het maken van daken. En dat is in deze omgeving heel goed te zien, de rietteelt is hier nog steeds populair en bijna alle huizen hebben rieten daken. In Belt-Schutsloot kwam ik langs een enorme schuur waar twee mannen bussels van riet aan het maken waren. Ze vertelden dat dit -zeker in deze omgeving- nog steeds een erg goede business is en riet is er genoeg natuurlijk. Een rieten dak gaat zo'n 40 jaar mee en moet dan vervangen. Het riet waar ze mee bezig waren was het afgelopen jaar geoogst tussen december en half april. Hierna mag er niet meer geoogst worden ivm het broedseizoen.

Dorpjes in de Weerribben-Wieden

Zwartsluis

Zwartsluis is een klein dorp aan de rand van Nationaal Park Weerribben-Wieden. Vroeger was het een belangrijke handelsplek door de gunstige ligging aan het Zwarte Water. De haven werd gebruikt om turf vanuit Drenthe door te voeren naar Holland. Nu wordt de haven nog gebruikt door recreanten en voor de scheepsbouw. Aan de andere kant van het Zwarte Water ligt Genemuiden en daar kom je door met de pont het water over te steken. Zelf vond ik Zwartsluis niet heel spannend maar het is een prima vertrekpunt voor de fietsroute die ik maakte. Vlakbij het startpunt ligt aan het water (Havendijk) een TOP (Toeristisch Overstap Punt) waar je je auto kunt parkeren.

Belt-Schutsloot

Belt-Schutsloot is een prachtig pittoresk en rustig dorp zonder overweldigende drukte van grote zus Giethoorn. Huizen met rieten daken, slootjes en bruggetjes bepalen het beeld. Hier zag ik ook veel recreatiewoningen, dus ideale omgeving voor de watersporters. In het dorp ligt ook een grote gratis parkeerplaats aan het water dat een goed startpunt lijkt voor een sup- of kanotocht. Sup opblazen en husakee het water in. 🙂

Ieder jaar is er op de 2e vrijdag in augustus een Gondelvaart, een kleurrijk spektakel waar meer dan 10.000 bezoekers op af komen. Meer info hierover vind je op de website gondelvaartbs.nl

Genieten aan het water

Met de fietsroute kom je er langs: Grand Café De Waterlelie. Direct aan het water gelegen in Belt-Schutsloot aan de Belterweg 104. Deze zit er al sinds 1947 en is een heerlijke plek om even een drankje en/of een hapje te doen.

Giethoorn

Giethoorn is natuurlijk wereldberoemd en vaak erg druk, maar nog steeds heel, heel mooi. Iedere keer weer vind ik het heel bijzonder om door dit unieke dorp te wandelen (fietsen is vaak echt geen optie). Giethoorn heeft voornamelijk grachten in plaats van straten en vroeger vond het vervoer (spullen, vee en mensen) over het water plaats. Nog steeds zijn er huizen die alleen per boot of via smalle bruggetjes bereikbaar zijn.

Giethoorn heeft overigens net als Belt-Schutsloot een jaarlijkse Gondelvaart en die is op de laatste zaterdag van augustus. Meer info hierover vind je op de website gondelvaartgiethoorn.nl.

Varen over de gracht
Toeristen uit de hele wereld weten Giethoorn goed te vinden als ze een tour door Nederland doen. Meest geliefde bezigheid is varen met een fluisterbootje over de gracht of met een rondvaart meegaan. Eigenlijk moet je het een keer meegemaakt hebben. Zelf deed ik het een jaar of 15 geleden en destijds was het ook al druk, maar veel minder file-achtige taferelen zoals je nu weleens ziet.

Museum 't Olde Maat Uus
Deze keer bezocht ik het museum 't Olde Maat Uus, een absolute aanrader. Het is een klein maar veelzijdig museum en het laat je de geschiedenis en ontwikkeling van Giethoorn zien. Hier zie je onder andere hoe de turfstekers en rietsnijders leefden. Alles is netjes en duidelijk opgesteld met meertalige informatiebordjes. Ook erg leuk om te zien is het vissershuisje in de tuin.

De Doopsgezinde kerk
Ook liep ik even naar binnen bij de buren, De Doopsgezinde kerk. Wat een oase van rust, zo midden in het toeristische centrum. Het is een lichte kerk en de blauwegrijze kleur is opvallend. Dit blijken ze menistenblauw te noemen, een verwijzing naar Menno Simons, ooit de belangrijkste leider van de Doopsgezinden (Mennonieten).

Blokzijl

Blokzijl is een klein stadje met een rijke geschiedenis. Heel vroeger lag het aan de Zuiderzee en had het een belangrijke haven. Je ziet nog steeds pakhuizen, oude gevels en de historische sluis. Je waant je echt even helemaal terug in de tijd als je door het stadje loopt. Bij de haven heerst een gezellige bedrijvigheid, er liggen veel plezierbootjes aangemeerd en de terrassen zaten behoorlijk vol.

Blokzijl is ook bekend vanwege het sterrenrestaurant Kaatje bij de Sluis. Zij hebben overigens momenteel een mooie aanbieding om te overnachten of voor een 9-gangen amuse diner.

Gehuchten met leuke namen

Tijdens mijn fietsroute kwam ik door een paar gehuchtjes met leuke namen zoals Muggenbeet en Nederland. Klein zijn ze, niet meer dan een paar boerderijen bij elkaar, of een straat met een restaurant (Geertien) zoals in Muggenbeet.

Flora en fauna

De Weerribben-Wieden is een paradijs voor planten en dieren. Qua planten kun je hier onder andere de Gele lis, Kamperfoelie, Dotterbloemen en zeldzame orchideeën vinden. De bermen zijn een explosie van kleur en diversiteit. In zo'n waterrijk gebied als dit zijn er veel verschillende soorten libellen en kikkers te vinden. Zo ook de zeldzame libellensoort de Groene Glazenmaker, die de hier aanwezige plant de Krabbenscheer nodig heeft voor hun voortplanting.

De grote vuurvlinder, een zeldzame soort, leeft alleen hier. Helaas heb ik deze niet mogen zien, het is sowieso triest hoe weinig vlinders er tegenwoordig zijn. In het riet broeden hier de purperreiger en de roerdomp. Maar deze laatste weet zich goed te verbergen en laat zich nauwelijks zien evenals de otter. Deze was sinds 1988 compleet uitgestorven in Nederland, totdat ze in 2002 in het Nationaal Park Weerribben-Wieden drie groepjes otterss uitgezet hebben. En met succes: tegenwoordig leven er weer zo'n 500 otters in Nederland. Wat zou ik ze graag tegenkomen op één van mijn zwerftochten.

Bezoekerscentrum Sint Jansklooster

Het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in Sint Jansklooster is een goed startpunt voor een bezoek aan Nationaal Park Weerribben-Wieden. Je vindt er exposities, informatie over routes en tips voor je bezoek. Er is ook een winkeltje waar je natuur- en streekproducten kunt kopen. Als je door het straatje met mooie boerderijen naar achteren loopt dan kom je bij het opstappunt van de Waterbus en de Theeschenkerij voor koffie/thee en een taartje.

Bij de fietsroute die ik gemaakt hebt kom je pas tegen het einde bij het bezoekerscentrum (ik wilde vroeg in Giethoorn zijn). Als je de route linksom fietst dan kom je hier eerder. Je kunt overigens in Fietsknoop de route omdraaien als je hem opgeslagen hebt.

Met de waterbus door de Wieden

Een leuke manier om de Weerribben-Wieden te ervaren is door de waterbus van Natuurmonumenten te nemen. Deze vaart dagelijks 2x heen en weer tussen het Bezoekerscentrum in Sint Jansklooster en Blokzijl of Giethoorn. Tegen een kleine meerprijs kun je de fiets meenemen. Zo kun je een mooie combinatie maken van fietsen en varen door het gebied. Info over vaartijden en prijzen vind je op de website van Natuurmonumenten.

Tips voor je bezoek

• Ga naar het Bezoekerscentrum de Wieden voor uitgebreide informatie over de omgeving
• Neem zeker een verrekijker en fototoestel mee als je die hebt, misschien spot jij de zeldzame dieren wel.
• Bezoek het Museum 't Olde Maat Uus voor achtergrondinfo over Giethoorn
• Ga vroeg in de ochtend of later op de dag voor rust en dieren.
• Neem de tijd om door de dorpjes en stadjes te dwalen, ze zijn echt de mooite waard!

Fietsroute Weerribben-Wieden

Met deze fietsroute van 56km maak je een mooi en afwisselend rondje door het Nationaal Park de Weerribben-Wieden. het is een mooie afwisseling van natuur en pitorekste dorpjes.

Deze route kun je bekijken, opslaan en downloaden op Fietsknoop. Hier kun je ook het startpunt veranderen.

Tot slot

Wat een prachtig natuurgebied! Ik heb een lange dag de tijd genomen om uitgebreid door het gebied te fietsen. Ik hou enorm van de combinatie van water met bloemrijke bermen, groene velden, leuke historische stadjes en interessante musea. Voor mij de perfecte ingredienten voor een goede en geslaagde zwerftocht.

Eerder was ik al bij Nationaal Park de Alde Faenen in Friesland en dit gebied doet me daar heel erg aan denken. Dat is ook niet gek omdat deze ook ontstaan is vanuit veenafgravingen. Voor mijn gevoel heeft deze laatste nog veel meer water. Ik ga er binnenkort weer heen voor een uitgebreide ontdekkingstocht en dan weet ik je de verschillen te vertellen.